Herladen voor starters. Het herlaadproces

Nu gaan we aan het herladen beginnen. De onderstaande pagina is gericht op de flessehals huls zoals bijv de 308. Alle foto's zijn genomen van een 308win patroon. Voor het herladen van cilindrische patronen zie"herladen progressief".

Ik ga ervan uit dat je alle voorgaande pagina's gelezen hebt en dat je dus startklaar bent. Je hebt de juiste shellholder in je pers zitten, je hebt de juiste dies (kaliber) klaar liggen.

Als 1e stap neem je het aantal hulzen wat je wilt gaan herladen en zet deze in een loadingblock. Als je voor de eerste keer herlaadt is het verstandig om niet ineens honderden patronen te gaan maken, maar een kleine serie van bijv 10 x 5 stuks. Zet een lege loadingblock op je bureau zodat je daar de hulzen in kunt zetten die de eerste stap ondergaan hebben. Zo kom je niet de war.

Werk geordend en systematisch om zoveel mogelijk fouten uit te sluiten. Je gaat deze volgorde aanhouden om een patroon te herladen.
- eerste controle
- invetten
- fullsizen/decappen
- ontvetten
- casetrimmen
- primerpocket schoonmaken
- primer zetten
- kruitlading aanbrengen
- tussencontrole
- projectiel zetten
- eindcontrole

Je hebt nu een serie patronen klaar die afgevuurd kunnen worden.

1e controle:

Controleer je hulzen visueel op beschadigingen. Zeker als ze al een keer herladen zijn of wanneer je ze van iemand gekregen hebt. Scheurtjes zijn funest voor je huls, een deukje is nog acceptabel. De hulsvoet mag niet te beschadigd zijn door de uitwerper anders zal hij niet in de shelholder passen.

Zorg er altijd voor dat je hulzen schoon zijn zodat je eventuele scheurtjes makkelijk kunt ontdekken. Daarnaast verlengd het de levensduur van je die-set.

Invetten:

Neem een vetkussentje en doe hier wat caselube op. Verspreid dit over het gehele kussentje zodat het niet dik bovenop ligt.Doe ook wat vet op een kunststof borsteltje (minimaal) Met dit borsteltje ga je de binnenkant van de huls waar het projectiel straks inklemt een beetje van vet voorzien.

Neem 5 hulzen en rol deze een paar keer met je hand over het kussentje heen zodat er rondom een klein laagje vet zit. Het vet hoeft er niet af te druipen! Je mag het voelen, maar niet zien dat er iets op zit. Vet de schouders en nek van de huls niet in, enkel de body zelf.

[Deze hulzen zijn al lichtjes teveel ingevet. Je ziet het vet goed zitten. Het is aan te raden om er dus minder op te doen dan zoals op de foto is afgebeeld. Je voelt het meteen als je gaat persen of het soepel gaat of stroef. Als het stroef gaat rol je ze iets meer door het vet. ]

Schroef de fullsize die in de pers en stel hem af zoals je kunt lezen op de pagina afstelling.

Fullsizing

Pak een huls uit de loadingblock en plaats hem onder de ram in de shelholder.

Doe de ram rustig omhoog. Je zult enige weerstand voelen. Als het gaat kraken of piepen, is de huls niet goed/volledig ingevet. Een goed ingevette huls zal vrij makkelijk de die in en uit gaan.

Controleer of de die geen beschadigingen veroorzaakt aan de huls. Hierbij doel ik op krassen of deukjes in de schouder. Als hier een deuk zit heb je teveel vet gebruikt. Controleer of de primer geheel uit de huls is geduwd.

Zo komt de huls eruit te zien als je teveel vet gebruikt. Het vet kan niet meer weg en is niet samendrukbaar. Het zal dus je huls indeuken. Dit is overigens geen ramp, je kunt hem gewoon verschieten. Hierdoor zal hij weer zijn oorspronkelijke vorm aannemen. Maar voorkomen is beter dan genezen.

Werk op deze manier alle hulzen af die je hebt staan.

Ontvetten

Als het goed is heb je nu een reeks hulzen voor je staan die gefullsized zijn en gedecapped. Deze hulzen zijn allemaal vettig en moeten dus ontvet worden voor je verder gaat. Ook is het niet aan te raden om vettige patronen af te schieten. De huls zet zich in de kamer bij het afvuren en vangt de krachten op van de ontbranding. Door de wrijving die ontstaat zal de grendel/afsluiter niet de volle druk op zich krijgen. Ga je de hulzen afvuren die nog vettig zijn, dan zal de huls zich niet goed kunnen afzetten tegen de kamerwand waardoor de grendelnokken een grotere druk krijgen. Ontvetten dus.

Je kunt ze ontvetten met een ontvetter, of je gooit ze een uurtje in de tumbler.
Als ze goed ontvet zijn kun je verder met de volgende stap.

Primerpocket reinigen.

Als de huls een aantal malen is afgevuurt zul je zien dat de primerpocket vol zit met zwarte verbrande resten. Kruitresten, slagsasresten. Dit moet je eens in de paar keer herladen verwijderen. Reden daarvan is dat de nieuwe primer zich op een gegeven moment niet goed meer kan zetten in de primerpocket. De kans is aanwezig dat de primer zelfs boven de pocket uitkomt. Dat is niet gewenst.

Rcbs(andere merken ongetwijfeld ook) heeft hiervoor een soort van staalborsteltje. Hiermee verwijder je de verbrande resten uit de pocket tot hij weer schoon is.

[Op de foto zie je zo'n borsteltje, enkel ik gebruik handvaten van Redding.]

Als je de hulzen ontvet hebt dmv van tumblen zul je zien dat de pockets naast verbrande resten ook korrels bevat van de tumbler. Deze moet je er ook uithalen. Je hebt hiervoor speciale tooltjes maar een spijker of iets dergelijks voldoet ook.  Zorg in ieder geval ervoor dat de primerpocket en het vlamgat volldig vrij zijn van resten.

Primer zetten.

Primer zetten kun je op 2 manieren doen. Sommige persen hebben een primer aanvoerinrichting gemonteerd zodat je de pers als primerzetter kunt gebruiken. De andere manier is een handprimer.

De eerste manier werkt alsvolgt. Neem een primer tray (bijvoorbeeld van RCBS) en schud in de geribbelde zijde van de tray een X aantal primers. Je zult zien dat alle primers door elkaar liggen en niet allemaal met de slagsaszijde omhoog. Schud nu de tray rustig heen en weer en alle primers zullen met de slagsaszijde omhoog gaan liggen. Je kijkt nu dus op de binnenkant van de primers. Als ze allemaal gelijk liggen doe je de deksel op de tray en draai je het geheel 180 graden om zodat de deksel onder ligt. Haal de "bodem" eraf en alle primers liggen nu met de goede zijde omhoog. Neem een primertube om de primers op te pikken. 1 zijde van de tube bevat een zacht kunststoffen gedeelte waar de primers mee opgepikt kunnen worden. De andere zijde is afgesloten door een borgpin. Pik 1 voor 1 alle primers op. Als alle primers in de buis zitten draai je de buis 180 graden om en zet je deze in zijn geheel op de pers in het daarvoor bedoelde aanvoermechanisme. Trek voorzichtig de borgpin eruit en de primers vallen door de zwaartekracht in het mechanisme. Zet nu een huls in de pers en zorg dat er geen die in de pers zit zodat je de ram een stuk omhoog kunt brengen zonder de huls te beschadigen. Duw nu de handle van de primeraanvoer naar voren en beweeg de ram terug naar beneden. Je voelt op een gegeven moment weerstand. Dit betekend dat je de primer in de pocket aan het persen bent. Doe dit met beleid!!! Dit mag enige weerstand bieden maar let op dat je niet zo hard moet persen dat de primer voortijdig ontbrand. Dit vereist enig gevoel. Sommige hulzen hebben een dermate kleine primerpocket dat je altijd vrij hard moet persen.

Wat te doen bij een foutje?

Het kan gebeuren dat de primer verkeerd om in de pers is gekomen en nu verkeerd om in je huls zit. Of de primer zit dwars in de huls. In het laatste geval krijg je de huls niet niet meer uit de shelholder. Haal de huls volledig met shelholder uit de pers en laat wat kruipolie in de primerpocket lopen om de primer te neutraliseren. Decap daarna voorzichtig de primer op de pers. Gebruik een bril en eventueel oorkappen mocht de primer toch nog afgaan. Zorg dat er geen kruit of andere brandbare stoffen in de buurt liggen. Durf je het niet aan, gooi de huls dan geheel in de olie en gooi hem daarna in de oud koperbak. Als je alles met beleid doet ontbranden zelf Federal primers niet. Met beleid dus!

Handprimer.

Voor dit voorbeeld gebruik ik een RCBS handprimer. Je kunt hem afstellen met een Largeprimer aanvoer of een smalprimeraanvoer. Zorg ervoor dat je de juiste primeraanvoer monteert voor je begint. De RCBS maakt gebruik van gewone shelholders van elke willekeurige pers, behalve de speciale Lee shelholders.
Schud de primers net zoals hierboven om schreven in de primertray die bij de handprimer hoort.

Schud net zolang heen en weer tot alle primers met de binnenkant naar boven liggen zoals op de foto. Sluit de primertray aan op de handprimer. Doe nooit meer primers in de tray als je nodig hebt. 100 patronen herladen, dan 100 primers laden.

Het primen met de hand gaat met meer gevoel dan op de pers. Je voelt de primer beter in de pocket glijden en je zult ook eerder fouten ontdekken. Ga echter nooit in de hulsmond zitten kijken bij het primen. De primer kan ontsteken bij het zetten waardoor een steekvlam uit de huls komt. Wijs deze dus altijd van je af en gebruik altijd een veiligheidsbril, ook al overkomt jou nooit zoiets!

Zet een huls in de shelholder.Om een constante aanvoer van primers te hebben houd je de handprimer iets gekanteld zodat de primers altijd in de aanvoergoot glijden. Trek nu rustig het handvat naar je toe tot je bij de eindaanslag van de zetter. Verder knijpen heeft geen nut. De primer zit nu volledig in de pocket. Doe dit altijd met beleid en zorg dat eej feeling krijgt met het tootlje zodat je vroegtijdig fouten ontdekt. Laat het handvat rustig weer los en neem de huls uit de shelholder. Controleer of de primer geheel in de pocket ligt en er niet uitsteekt. Deze methode is stukken sneller dan de manier zoals op de pers. Beide methodes zijn goed en doen niet voor elkaar onder, afgezonderd dat je met de laatste methode stukken sneller bent.

Kruitlading aanbrengen.

Je hebt een kruitsoort gezocht dat bij het kaliber past, bijvoorbeeld Vitha Vuori. Je controleert het etiket wat op de bus geplakt zit. Hierop staat het merk, type en aanmaakdatum. Zeer belangrijk is het type kruit. N140 is een polulair kruittype voor de 308 win. Zorg ervoor dat je altijd maar 1 bus kruit op je herlaadtafel hebt staan, het kruit waar je zodadelijk de hulzen gaat vullen. Om fouten te voorkomen kun je beter geen 2 types kruit op je tafel zetten. Als je per ongeluk 40 grain N110 laadt ipv 40 grain N140 creeer je een fragmentatiebom van je wapen. Deze drukken zijn niet te overzien. 1 bus op de tafel dus.

Als je het etiket leest zie je daar dus een aanmaakdatum. Bijv 06/2008. Je gaat nu op zoek naar een herlaadtabel van Vitha vuori, natuurlijk van het jaar 2008. Gebruik geen oude tabel want elke kruitbatch is anders van brandkarakter en het kan zijn dat de minimum of maximumlading flink veranderd is van de nieuwe tov de oude tabel. Je kunt elke 2 jaar een nieuwe herlaadgids kopen met daarin alle nieuwe gegevens of je surft even naar Vitha Vuori. Daar kun je gratis de laatste update downloaden. De oude versies kunt u vinden in de downloadsectie.

Als je de juiste tabel gevonden hebt moet je hem nog kunnen aflezen. Hoe doe je dit? Er staan bijhoorlijk wat getallen en bewoordingen die een beginnend herlader misschien wel als abacadabra is de oren klinkt.

Klik op het plaatje voor de vergrote versie. Je ziet een deel van de herlaadtabel voor de 308 win patroon.

Waar staan alle waardes voor?

Je hebt een doos Lapua Mega gekocht in het gewicht van 150 grain. Waar zoek ik dat op?

1. Bullet weight. Projectiel gewicht. In de linkse kolom staan de gewichten in grammen, in de rechtse staan in ze grains. Je zoekt de dus de kolom af tot je een gewicht van 150 grain tegen komt.
2. Type: Hierin staat het soort projectiel vermeld. Je hebt een doos Lapus Mega's gekocht. Dus je kijkt bij de Mega en niet bij de SPBT.
3. MFG: Manufacturer. Fabrikant. Lapua. Je hebt Lapuas gekocht, dus dat klopt.
4. COL: Uitleg zie onder op de pagina. Hier staan 2 maten. 1 in mm en de ander in inches. Dit is de totaallengte van je patroon die veilig is.
5. Powdertype: Kruittype. VV geeft voor elk projectiel verschillende kruittypes op die getest zijn en veilig bevonden zijn. Dit zijn praktijktesten en je mag hier dus op vertrouwen. Ladingen die je krijgt van medeschutters moet je niet klakkeloos vertrouwen. ALTIJD de tabellen erbij halen. Hoe betrouwbaar je medeschutter ook is, hoelang hij al herlaadt. Het is jouw wapen, jouw munitie, jouw verantwoording!
6. Startingload: Startlading. Dit is de veilige lading waarmee je kunt beginnen. Begin altijd op het minimum of net iets erboven. NOOIT met het maximum beginnen!
7. Velocity: Snelheid. Hier geven ze de theoretische snelheid die het projectiel heeft. Dit in de veronderstelling dat je met een 24" loop en 1 op 12 spoed schiet en large rifle primers gebruikt. In de praktijk zal dit altijd afwijken. Wil je betrouwbare snelheden zul je moeten gaan meten.
8. Maximum load: Maximale lading. Hier staat de maximum lading die je mag gebruiken zonder dat dit problemen mag opleveren. Aangezien je nooit dezelfde omstandigheden hebt als de testers hadden toen ze de gids opstelde moet je hier rustig naar toe opbouwen. Leer de overdrukverschijnselen kennen. (deze worden verderop beschreven.
9. Idem als 7.
10. Waarschuwingen. Lichtgrijze vlakken zijn max ladingen en moet je voorzichtig gebruiken. Ladingen onder het minimum zijn niet aan te raden.
    Als er ergens een F achter staat wil dat zeggen dat je een volle huls hebt.

Bovenstaand voorbeeld is geheel op Vitha Vuori gericht. De meeste beginnende schutters zullen ook met deze kruitsoort beginnen. Houd je hoofd er bij en kijk het goed na wat je nu eigenlijk moet herladen. Even in de verkeerd kolom kijken kan leiden tot een beschadigd ego of nog erger, een beschadigd wapen.

Nu gaan we de kruitmolen vullen. Vul de molen voor ongeveer 3/4 met het gewenste kruit. Laat de bus ergens op de tafel staan want het overtollige kruit moet hier straks in terug.

Je hebt de weegschaal correct geijkt zoals ik eerder beschreven heb. Stel hem nu in op de minimum lading van XX grain. De gemiddelde kruitmolen gooit niet veel nauwkeuriger dan 0.3 grain, dus we gaan de kruitmolen zo af stellen dat hij altijd iets te weinig gooit.

Voor op de molen zit een verstelschroef. Deze zal bij aanschaf ergens halverwege staan. Nu is het belangrijk dat je een zo constant mogelijke slag maakt elke keer. Niet een keertje hard en de volgende keer weer heel rustig, maar een gemiddelde als hij maar constant is. Dit bevordert de nauwkeurigheid.

Neem het kruitpannetje van de weegschaal en houd deze met de vlakke bodem strak tegen de tuit van de molen aan. Doe je dit niet dan zal er veel kruit langs vallen. Dit merk je vanzelf. Je hebt nu een willekeurige lading gegooid. Zet deze op de weegschaal en kijk of het teveel of te weinig is. Dit is te zien aan de wijzer. Hoeveel het teveel of te weinig is is nu niet belangrijk. Draai de verstelling van de kruitmolen omhoog of omlaag naar gelang of je teveel of te weinig gegooid hebt. Doe dit een aantal keer tot je ziet dat de weegschaal redelijk in balans komt. Verdraai nu de verstelling zo dat de wijzer van de weegschaal ongeveer 5mm onder de nullijn blijft zweven. Controleer of je dit telkens kunt repeteren zodat je niet af en toe een te hoge lading hebt.

Zodra je constant te weinig gooit ga je de trickler vullen met wat kruit. Zet de trickler naast de kruitpan zoals op de foto.

Door aan de groene knop te draaien verplaats je kruitkorrels naar de kruitpan. Hoe harder je draait hoe sneller het kruit naar voren stroomt. Draai net zolang tot je de wijzer van de weegschaal naar de nullijn ziet bewegen. Staat hij op nul is je lading gereed.

Dit doe je voor elke lading zodat je exact weet wat je lading is.

Als je een lading in je kruitpan hebt liggen wil je deze natuurlijk in je huls hebben. Je kunt met de tuit van het pannetje proberen het kruit in de hulsmond te gooien. Dit is een hels karwei en schiet niet op. Hiervoor hebben ze trechtertjes uitgevonden. Deze zet je op je huls mond en je giet de kruitpan erin leeg.

Als je net begint met herladen ga je verschillende ladingen maken om te testen of deze goed schieten. Je maakt bijvoorbeeld 5 setjes van 10 of 10 setjes van 5. Net naar gelang je zelf wilt. Stappen van 0.5 grain oplopend in een geweerpatroon zijn aan te raden. Je zult dan vaak 10 setjes kunnen maken van 5 stuks.

Maak nu 5 patronen gereed met een bepaalde lading.

Het is zeer belangrijk om te controleren of daadwerkelijk alle hulzen voorzien zijn van kruit. Nu werk je de eerste paar keer met 5 patronen tegelijk en is het makkelijk te overzien. Straks ga je met +-50 patronen tegelijk werken. Het is natuurlijk niet de bedoeling dat er 1 huls zonder lading tussen zit en een andere met een dubbele lading. Nu zal dit met geweerladingen niet snel voorkomen. Kies zeker in het begin een lading die een goede hulsvulling heeft. Dit is vaak traag kruit. Zo kun je dubbele ladingen uitsluiten.

Dit kun je voorkomen door recht boven de hulzen te gaan hangen en het liefst met een lamp in de hulzen schijnen. Controleer zo huls voor huls of je alles gevuld hebt. Verschil in ladingen vallen zo in 1 oogopslag op.

Dit geldt niet enkel voor de eerste 3 x dat je herlaadt maar voor altijd. Better safe than sorry. Het kost je 20 sec van je tijd. Een kogel uit je loop verwijderen omdat er geen lading achter zat kost veel meer tijd, afgezonderd van alle gevaren die het met zich meebrengt.

Kogelzetten en eventueel krimpen.

Als laatste stap ga je de kogel plaatsen. Dit is een belangrijke stap waarmee je veel nauwkeurigheid kunt winnen. Zet je de kop te diep of ondiep kunnen er gevaarlijke situaties ontstaan. Slingert de kop dan heb je een onnauwkeurige patroon en wordt het geen 10 op de kaart maar een 5.

Ik persoonlijk zet altijd de koppen op de huls als ze nog in de laadtray staan. Eerst controleer je de aanwezige kruitlading en dan zet je 50 koppen alvast gereed op de huls. Met boattails gaat dit perfect. Kogels met een rechte achterkant zullen waarschijnlijk omvallen waardoor je verplicht bent deze stuk voor stuk te zetten als de huls in de pers staat.

Draai de seaterdie in de pers. Je hebt deze al afgesteld zoals omschreven staat op de pagina "instellingen". Zet een huls in de pers en geleid de kogel de die in zodat hij niet scheef gedrukt wordt of omvalt. Meet de COL goed na als de eerste patroon gereed na en controleer of de waarde overeenkomst met de tabelwaarde. Het komt niet op 0.3 mm. De kogels zijn zelf vaak niet eens uniform dus je zult nooit 50 patronen krijgen die exact 71.00 mm lang zijn (in geval van een 308win patroon). Sommige zullen 70.7 zijn en sommige 71.3mm. Dit is geen ramp.

Krimpen is alleen nodig bij semi automatische wapens. Reden hiervoor is dat de terugslag van het wapen de aanwezige patronen in het magazijn steeds op en neer "rammen". Hierdoor kan de punt steeds dieper in de huls gaan zitten en door de kracht van het laden in de kamer vanuit het magazijn idem. Een krimpdie voorkomt dit probleem. Veel Fullsize dies hebben een ingebouwde krimpring. Je zet de kogel en tegelijk krimp je.
Een beter keus is om een losse krimpdie te nemen om na het seaten los een krimp op de gereedzijnde patroon aan te brengen. De Lee factorycrimp is daarbij een goede keus. Als je de fullsize die met krimp te diep afstelt loop je de kans dat de schouder van de huls uitzet omdat de die hier op komt. Gevolg is dat de patroon niet meer kamert.

COL.

De letters COL staan voor Cartridge Overall Lenght.
De totaallengte van je patroon dus. Deze staat in de herlaadgids vermeld bij elk type projectiel. Er is dus geen standaard waarde voor de lengte!. Als je een patroon gemaakt hebt met een  projectiel X dan wil dit niet zeggen dat je met projectiel Y dezelfde lengte aan kunt houden. In een slecht geval wordt de COL te lang en druk je de kop de trekken en velden in van je wapen. Hierdoor kan de druk gevaarlijk oplopen.

Elk projectiel is anders gevormd. Een 155 grains Lapua is anders dan een 155 grains Sierra. Dat kun je duidelijk hieronder zien.

De lapua (links) is een stuk langer dan de Sierra. En toch zijn ze allebei 155 grains. De herlaadgids leert ons dat je voor deze 2 projectielen de zelfde lengte mag aanhouden. Kijk je echter naar de 185 grains Lapua Mega tov de Lapua Scenar, dan zie je een verschil van 3mm!. Dit alles heeft te maken met het ogief en het volume van het projectiel.

Het ogief is de kromming/bolvorm van de kogel. Als je in een later stadium nauwkeuriger wilt gaan herladen voor bijv een grendelgeweer ga je het ogief meten en aanpassen op je geweer. Dit kun je lezen op de pagina Herladen II

Voor de basis van de beginnende herlader is dit nog niet interessant. Houd gewoon de lengtes aan die in de tabel staan.